Ο ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

Ο κύκλος ζωής της οικογένειας, βοηθά να μελετήσουμε την εξέλιξη της οικογένειας, τις φάσεις δηλαδή από τις οποίες περνά και να κατανοήσουμε την ικανότητα της οικογένειας για σταθερότητα και συνέχεια.

Οι οικογένειες συνεπώς, ανεξαρτήτου δομής και σύνθεσης περνούν μέσα από διάφορες φάσεις και γεγονότα τα οποία σηματοδοτούν αλλαγή στη σύνθεσή τους. Σε κάθε στάδιο αναμένεται η επίτευξη εξελικτικών στόχων, η οποία εάν δεν ολοκληρωθεί, επιβραδύνει ή αναστέλλει και την εξέλιξη της οικογένειας.

Η ευελιξία και η ικανότητα της οικογένειας να διαχειριστεί τους στόχους της μετάβασής της σε μεταγενέστερο στάδιο διευκολύνει και την εξέλιξή της, ενώ η ακαμψία από την άλλη καθιστά δύσκολο τον χειρισμό συγκρούσεων, και πιθανή την εμφάνιση των συμπτωμάτων μέσα στο οικογενειακό σύστημα (Goldenberg, I., & Goldenberg, H., 2005).

Οι οικογενειακοί θεραπευτές, υποστηρίζουν πως ο πρωταρχικός εξελικτικός στόχος του νεαρού ενήλικα είναι να απομακρυνθεί από την οικογένεια προέλευσης, χωρίς όμως να αποκοπεί συναισθηματικά, στην προσπάθειά του για ανεξαρτησία.

 Επόμενος εξελικτικός στόχος είναι η εύρεση ενός συντρόφου και η δέσμευση. Ο επερχόμενος γάμος επιφέρει αλλαγή στα οικογενειακά συστήματα προέλευσης προκαλώντας ένα νέο υποσύστημα, τα μέλη του οποίου από τη μια, διατηρώντας πρότυπα από την πατρική οικογένεια οδηγούνται σε νέα πρότυπα αλληλεπίδρασης τα οποία και θα υπερισχύσουν τελικά (Goldenberg, I., & Goldenberg, H., 2005), ενώ από την άλλη, τροποποιούν τους κανόνες τους και θέτουν πιο σαφή όρια αναφορικά με τον έξω κόσμο ώστε να αναπτύξουν συνεκτικότερους δεσμούς μεταξύ τους, αλλά και μοτίβα συνεργασίας, έκφρασης και επίλυσης συγκρούσεων (Minuchin, 2000).

 Με την έλευση των παιδιών και τη φροντίδα τους, οι γονείς – αλλά και τα μέλη του οικογενειακού υπερσυστήματος – μετακινούνται μια γενιά προς τα πάνω και καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις μεταξύ τους, διατηρώντας την ισορροπία μεταξύ εργασίας, ευθυνών και ρόλων. Δύο προκλήσεις της οικογενειακής ζωής σε αυτή τη φάση είναι η αποδοχή του παιδιού από τους γονείς ενώ μεγαλώνει κι έπειτα η είσοδός του στο σχολείο ή σε άλλους θεσμούς.

Ενώ στην εφηβεία, η πρόκληση με την οποία έρχονται αντιμέτωποι οι γονείς είναι η προσπάθεια των εφήβων για αυτονομία και δημιουργία δικής τους ταυτότητας, στην οποία οι γονείς προκειμένου να προσαρμοστούν, υιοθετούν διαφορετικά μοτίβα, κανόνες και όρια. Τα νέα όρια βοηθούν το παιδί να διατηρεί την ταυτότητά του ενώ επιτρέπει στα υποσυστήματα να διατηρούν τη σχέση τους (Minuchin, 2000).

Η επόμενη περίοδος είναι αυτή της δημιουργίας οικογένειας από την πλευρά των παιδιών και η επέκτασή της, αλλά και η συνειδητοποίηση αυτού από μέρους των γονιών. Το συζυγικό υποσύστημα βρίσκεται πάλι στο επίκεντρο, ενώ οι γονείς μετά το πέρας της φροντίδας των εγγονιών και τις νέες σχέσεις που δημιουργούνται και πρέπει να επεξεργαστούν (Carter, E., & McGoldrick, M. , 1980), έχουν την ευκαιρία να ενισχύσουν τους δεσμούς τους (αν και οι συζυγικές συγκρούσεις δεν είναι σπάνιες). Βιώνοντας «το σύνδρομο της άδειας φωλιάς» με την απομάκρυνση των παιδιών από το σπίτι έρχονται αντιμέτωποι με αντιφατικά συναισθήματα. Από την άλλη με τον προαναφερθέντα νέο ρόλο του παππού και της γιαγιάς τον οποίο αναλαμβάνουν, μετακινούνται ένα σκαλοπάτι πιο πάνω.

Ένα άλλο στάδιο του κύκλου της οικογενειακής ζωής είναι όταν τα παιδιά έχουν φτάσει τα σαράντα όπου οι σχέσεις ομοιάζουν περισσότερο με σχέσεις ομηλίκων και οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με προβλήματα της τρίτης ηλικίας.

Οι ακέραιες οικογένειες συνήθως περνούν μέσα από τις προαναφερθείσες φάσεις οικογενειακής ανάπτυξης. Από την άλλη, μετασχηματισμοί της ελληνικής κοινωνίας έχουν επιβάλει τη δημιουργία νέων μορφών οικογενειακών σχημάτων (αυτές που έχουν έναν γονέα ή αυτές που έχουν σχηματιστεί από νέο γάμο) οι οποίες αναπόφευκτα υπόκεινται σε διασπάσεις στον κύκλο της ζωής αντί να αναπτύσσονται ομαλά. Τέλος, εκτός όμως από τις προαναφερθείσες τακτικές αναπτυξιακές αλλαγές, η οικογένεια μπορεί να χρειαστεί να επαναπροσαρμοστεί προκειμένου να αντιμετωπίσει απρόβλεπτους εξωτερικούς παράγοντες, οι οποίοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν τόσο βαθιά το οικογενειακό σύστημα ώστε αυτό να μην κατορθώσει ποτέ να επιστρέψει στην προτέρα λειτουργία του.

 

Βιβλιογραφία

  • Carter, E. A., & McGoldrick, M. (1980). The family life cycle: A framework for family therapy, New York: Gardner Press.
  • Goldenberg, I., & Goldenberg, H. (2005). Οικογενειακή Θεραπεία, μια επισκόπηση. Αθήνα: ΕΛΛΗΝ.
  • Minuchin, S. (2000). Τεχνικές Οικογενειακής Θεραπείας. Αθήνα: Ερευνητές

Επιμέλεια κειμένου

Στέλλα Κοσμά
Μsc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας
Επιστημονικός  Συνεργάτης της  Feel The Family http://www.feelthefamily.com/

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave a Reply