Πώς γινόταν η υπνοθεραπεία στην αρχαία Ελλάδα;


Η Νότια Κλιτύς της Ακρόπολης προσέλκυσε από νωρίς τους κατοίκους της Αθήνας λόγω της μορφολογίας του εδάφους και της φυσικής προστασίας που τους παρείχε, καθώς και της ύπαρξης πηγών με πόσιμο νερό. Εκεί οικοδομήθηκαν σημαντικά ιερά και θεατρικά οικοδομήματα με μεγάλη θρησκευτική, πολιτιστική και πνευματική σημασία. Σε αυτή την πλαγιά του ιερού βράχου βρίσκεται το «θεραπευτήριο της αρχαιότητας», όπου πραγματοποιήθηκε μια πρώτης μορφής υπνοθεραπεία.

Πρόκειται για  ένα σπήλαιο, δίπλα στο Διονυσιακό Θέατρο, και το Ωδείο, όπου τον 5ο αιώνα π.Χ. ιδρύθηκε το Ασκληπιείο, το ιατρείο που ήταν αφιερωμένο στον θεό της ιατρικής, Ασκληπιό. Ιδρυτής ήταν ο Τηλέμαχος ο Αρχανεύς ο οποίος έφερε τη λατρεία του από την Επίδαυρο τα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου, αφότου ο μεγάλος λοιμός που μάστισε την Αθήνα στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες πολίτες. Ο τραγικός ποιητής Σοφοκλής ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την εισαγωγή της λατρείας του Ασκληπιού στην Αθήνα και ίσως να οφείλεται σε δικές του ενέργειες η εγκατάσταση του Ιερού του Ασκληπιού δίπλα ακριβώς στο Θέατρο του Διονύσου.

Στο θεραπευτήριο υπήρχε ο ναός του Ασκληπιού, όπου βρίσκονταν τα αγάλματα του Ασκληπιού και  της Υγείας, ένας βωμός και δύο στοές. Στην ιωνική στοά λειτουργούσε το εστιατόριο και το κατάλυμα των ιερέων του ναού και στη δωρική το εγκοιμητήριο, ο χώρος που γινόταν η ίαση των ασθενών.

Η θεραπεία επιτυγχανόταν με την ψυχολογική ενδυνάμωση του ασθενούς και την τόνωση της πίστης του για τις θεραπευτικές ικανότητες του θεού και με την εφαρμογή φαρμακευτικής αγωγής και υγιεινής ζωής. Συνήθως και οι δύο μέθοδοι εφαρμόζονταν σε συνδυασμό και αλληλοσυμπληρώνονταν. Οι θεραπευτές τους κοίμιζαν και οι ασθενείς έπεφταν σε βαθύ ύπνο. Όπως πίστευαν, όταν κοιμόντουσαν το ιερό φίδι τους έγλειφε και τους θεράπευε.
Όπως ανέφερε στη «Μηχανή του Χρόνου», η Διευθύντρια Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθηνών κ. Μπάνου, η επιλογή της Νότιας Κλιτύς  για την ίδρυση του ιερού δεν ήταν τυχαία. Η ζεστή θερμοκρασία που επικρατεί στη νότια πλαγιά, σε αντίθεση με τη βόρεια, και το νερό που πηγάζει στο εσωτερικό του σπηλαίου ήταν οι παράγοντες που οδήγησαν τους Αθηναίους στην επιλογή του συγκεκριμένου σημείου, καθώς το νερό ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με τα Ασκληπιεία, δηλ. τα θεραπευτήρια.

Όπως ανέφερε, το νερό συμβόλιζε τον εξαγνισμό και την κάθαρση και χωρίς νερό δεν μπορούνε να γίνουνε οι απαραίτητες τελετουργίες έτσι ώστε να οδηγηθεί ο ασθενής στην εγκοίμηση. Τα χριστιανικά χρόνια το σπήλαιο μετατράπηκε σε μια μεγάλη τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική, στην οποία σύμφωνα με τον Ιωάννη Τραυλό, μελετητή της παλαιοχριστιανικής βασιλικής, ήταν αφιερωμένη στον Κοσμά και τον Δαμιανό, τους Άγιους Ανάργυρους, οι οποίοι θεράπευαν τους ασθενείς τους με την εγκοίμηση.  Το νερό της πηγής χρησιμοποιήθηκε ως αγίασμα.

Γύρω στα 300 Ασκληπιεία αναπτύχθηκαν στην Αρχαία Ελλάδα, κτισμένα σε προνομιούχες από φυσικής απόψεως θέσεις, κυρίως κοντά σε τρέχοντα νερά και ιαματικές πηγές. Ήταν δομημένα ως ολόκληρα κτιριακά συγκροτήματα, περιλαμβάνοντας ναούς, μυστηριακούς χώρους, χώρους “εγκοίμησης”, κατοικίες και ξενώνες, γυμναστήρια και λουτρά, πολιτιστικά κέντρα, όπως τα θέατρα
Συνεπώς, τα Ασκληπιεία ήταν εστίες πολιτισμού. Το είδος της θεραπείας που λάμβανε χώρα στα Aσκληπιεία ονομαζόταν «Εγκοίμηση». Τα Ασκληπιεία διοικούνταν από τον πρωθιερέα, ο οποίος ήταν γιατρός και θεραπευτής. Αυτός περιστοιχιζόταν από ανθρώπους ειδικούς στις μαλάξεις (μασάζ), στη γυμναστική και σε πολλές άλλες εργασίες.

Ο ασθενής κατέφτανε, λουζόταν στα λουτρά, τον αναλάμβαναν οι φυσιοθεραπευτές, και αν μπορούσε, γυμναζόταν και υποβαλλόταν σε δίαιτα και νηστεία. Ο ασθενής περίμενε έτσι κάποιες ημέρες κάνοντας την κατάλληλη δίαιτα και διαμένοντας στους ξενώνες του Ασκληπιείου.

Η γυμναστική λάμβανε χώρα στο Γυμναστήριο. Προετοιμαζόταν και η ψυχή του ασθενούς μέσα από θρησκευτικά μουσικά ακούσματα, στο ασκληπιείο δε υπήρχε το Ωδείο.

Ο εξαγνισμός του σώματος και της ψυχής αποτελούσε την κύρια θεραπεία, σε συνδυασμό με νηστεία, γυμναστική, αν ήταν δυνατόν, και θεραπευτικά βότανα. Την κατάλληλη ημέρα, την οποία έκριναν οι ιερείς-θεραπευτές του Ασκληπιού, ο ασθενής οδηγούνταν στο Άβατον ή στον θάλαμο της Εγκοίμησης.

Το κτίριο αυτό έχει έναν τμήμα του βυθισμένο-κτισμένο μέσα στη γη. Εκεί λαμβάνει χώρα η θεραπευτική ύπνωση. Οι ιερές αίθουσες φωτίζονταν με λυχνάρια γεμίζοντας τον χώρο με μυστηριακό φως.

Κατά την είσοδό του στο Άβατον ο ασθενής οδηγείτο σε έναν στενό θάλαμο σαν μήτρα. Εκεί θα περίμενε την νύχτα ή τις νύχτες της μεγάλης προσδοκίας. Κατά την διάρκεια του ύπνου του θα λάμβανε για ένα θεραπευτικό όνειρο –σύμβολο, την ‘επιφάνεια’ του θεού. Ο θεός άγγιζε ή περιποιούταν το πάσχον σημείο ή έδινε συμβουλές.

Την επομένη ακολουθούσε η παρέμβαση των γιατρών-θεραπευτών. Αναγνώριζαν τα συμπτώματα των ασθενειών, ερμήνευαν τα σχετικά με τη νυχτερινή εμφάνιση του θεού και έκαναν την διάγνωση, για να ακολουθήσει η θεραπεία. Έτσι επιτυγχανόταν η θεραπεία. Το Ασκληπιείο της Επιδαύρου είναι γεμάτο από αναθηματικές επιγραφές ευχαριστήριες και περιγραφικές της ίασης των ασθενών που θεραπεύτηκαν με την μέθοδο του Ασκληπιού.

Πηγές: Υπ. Πολιτισμού

http://archaia-ellada.blogspot.gr

http://www.mixanitouxronou.gr/i-agnosti-spilia-tis-akropolis-pou-egine-therapeftirio-meta-to-megalo-loimo-tis-athinas-pos-ginotan-i-ypnotherapeia-kai-o-rolos-tis-ieras-krinis-i-opoia-egine-agiasma-apo-tous-xristianous/

 
Spread the love
  • 8
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    8
    Shares

Leave a Reply